پلی مارکت چگونه درآمد کسب میکند؟ بررسی مدل درآمدی Polymarket
پلی مارکت (Polymarket) از شناختهشدهترین بازارهای پیشبینی مبتنی بر بلاکچین است که کاربران در آن درباره نتیجه رویدادهای واقعی معامله میکنند. از انتخابات و مسابقات ورزشی تا قیمت ارزهای دیجیتال و تصمیمهای بانکهای مرکزی.
در نگاه اول پلی مارکت شبیه سایتهای شرطبندی است، اما سازوکار اقتصادی آن تفاوت مهمی دارد. پلی مارکت معمولاً طرف مقابل معامله کاربران نیست و درآمدش به برد یا باخت آنها وابسته نیست. در این مقاله بررسی میکنیم این پلتفرم دقیقاً از کجا پول درمیآورد، معاملهگران و بازارسازان چطور سود میکنند و چرا این مدل برای کسبوکارهای Web3 جذاب شده است.
پلی مارکت چیست و چگونه کار میکند؟

هر بازار پلی مارکت یک سوال دارد و بیشتر بازارها دو جواب بله و خیر دارند. قیمت هر سهم بین ۰.۰۱ تا ۱ دلار است و برداشت بازار از احتمال وقوع رویداد را نشان میدهد. اگر سهم «بله» ۰.۷۲ دلار معامله شود، بازار حدود ۷۲ درصد احتمال برای آن رویداد قائل است.
کاربر میتواند سهم را قبل از پایان بازار بفروشد یا تا تسویه نگه دارد. در زمان تسویه سهم نتیجه درست ۱ دلار و سهم نتیجه اشتباه صفر میشود. پلی مارکت برای اجرای این ساختار از بلاکچین Polygon، کیف پولهای ارز دیجیتال، موتور تطبیق سفارش و اوراکل برای تعیین نتیجه استفاده میکند.
مدل کسبوکار پلی مارکت
نکته اصلی مدل کسبوکار پلی مارکت این است که پلتفرم برای درآمدزایی لازم نیست روی نتیجه رویداد شرط ببندد. در سایت شرطبندی سنتی، اپراتور خودش طرف شرط کاربر است و اگر کاربران زیادی ببرند ضرر میکند. اما در بازار پیشبینی، کاربران مقابل یکدیگر معامله میکنند و پلتفرم نقش زیرساخت را دارد. از این نظر ساختار آن به صرافی یا بورس نزدیکتر است تا یک بوکمیکر.
پلی مارکت چگونه پول درمیآورد؟

۱. کارمزد معاملات
مستقیمترین منبع درآمد پلتفرمهای معاملاتی کارمزد تراکنش است. برای پلتفرم مهم نیست کدام طرف درست پیشبینی کرده. آنچه اهمیت دارد انجام معامله است. پلی مارکت سالها بیشتر بازارهایش را بدون کارمزد اجرا کرد تا حجم و نقدینگی بسازد و بعدها برای برخی بازارها کارمزد تعیین کرد. نرخ کارمزد در همه بازارها یکسان نیست و بسته به نوع بازار تغییر میکند.
حجم معاملات پلی مارکت در چرخه انتخابات ۲۰۲۴ آمریکا از چند میلیارد دلار گذشت. با چنین حجمی حتی کارمزد کوچک هم به درآمد قابل توجهی تبدیل میشود.
۲. نقدینگی بازار
بازار بدون نقدینگی برای معاملهگر جذاب نیست. اگر در سمت مقابل سفارش مناسبی نباشد، معامله یا انجام نمیشود یا با قیمت بدتری انجام میشود. با افزایش نقدینگی فاصله قیمت خرید و فروش کم میشود، معاملات سریعتر اجرا میشوند و معاملهگران بیشتری جذب میشوند. به همین دلیل پلی مارکت به تأمینکنندگان نقدینگی پاداش میدهد. این پاداش هزینه است ولی به طور غیرمستقیم حجم معاملات و در نتیجه درآمد را بالا میبرد.
۳. همکاری با بازارسازان حرفهای
بازارساز (Market Maker) همزمان سفارش خرید و فروش ثبت میکند. اگر سهمی را ۰.۴۸ دلار بخرد و ۰.۵۲ دلار بفروشد، این اختلاف همان اسپرد است. حضور بازارسازان عمق بازار را بیشتر و اسپرد را کمتر میکند و تجربه معامله را بهتر میکند.
۴. سرمایهگذاری و ارزش داده
بخش مهمی از منابع مالی پلی مارکت از جذب سرمایه خطرپذیر تأمین شده است. قیمتهای بازار پیشبینی هم به عنوان داده ارزش دارند و رسانهها و تحلیلگران از آنها به عنوان نشانگر احتمال رویدادها استفاده میکنند. این دادهها میتوانند در آینده منبع درآمد مستقلی باشند.
۵. سیستمهای پاداش و اقتصاد توکنی
بسیاری از پروژههای Web3 از توکن برای پاداش دادن به تأمینکنندگان نقدینگی، کاربران فعال و مشارکت در حاکمیت استفاده میکنند. پلی مارکت بیشتر عمر خود را بدون توکن بومی گذرانده، اما مدل توکنی همچنان گزینه مهمی برای کسبوکارهایی است که پلتفرم مشابه میسازند.
تفاوت مدل پلی مارکت با سایتهای شرطبندی
| معیار | سایت شرطبندی سنتی | بازار پیشبینی مثل پلی مارکت |
|---|---|---|
| طرف مقابل کاربر | خود سایت | کاربران دیگر |
| منبع اصلی درآمد | حاشیه سود در ضرایب و باخت کاربران | کارمزد معاملات و حجم بازار |
| ریسک نتیجه برای اپراتور | مستقیم | تقریباً صفر |
| تعیین قیمت | اپراتور ضریب را تعیین میکند | عرضه و تقاضای کاربران |
| خروج پیش از نتیجه | محدود و با کشاوت | فروش سهم در هر زمان |
این تفاوت یکی از دلایل جذابیت مدل بازار پیشبینی برای استارتاپهاست. نمونه فارسی این ایده را در پنی مارکت میبینید که بازار پیشبینی را برای کاربران فارسیزبان پیاده کرده است.
معاملهگران چگونه در پلی مارکت سود میکنند؟
درآمد کاربران با درآمد پلتفرم فرق دارد. کاربر زمانی سود میکند که احتمال یک رویداد را بهتر از بازار ارزیابی کند. فرض کنید سهم یک رویداد ۰.۴۰ دلار است ولی شما احتمال آن را بیشتر میدانید. اگر بعد از انتشار خبرهای جدید قیمت به ۰.۷۰ دلار برسد، میتوانید قبل از تسویه بفروشید و از اختلاف قیمت سود کنید. یا تا تسویه صبر کنید که در آن صورت سود و زیان به نتیجه نهایی بستگی دارد.
معاملهگران حرفهای برای پیدا کردن این فرصتها نظرسنجیها، اخبار، دادههای آنچین، شاخصهای اقتصاد کلان و دادههای تاریخی را بررسی میکنند. این ارزیابی همیشه درست نیست و میتواند به زیان منجر شود.
بازارسازان چگونه سود میکنند؟
بازارسازان الزاماً روی یک نتیجه پیشبینی نمیکنند. اگر بتوانند به طور مداوم در قیمت ۰.۴۸ بخرند و در ۰.۵۲ بفروشند، سودشان از همین اسپرد میآید. البته این کار بدون ریسک نیست و به مدیریت موجودی و الگوریتم قیمتگذاری نیاز دارد. اگر خبری ناگهانی قیمت را جابهجا کند، بازارساز ممکن است با موجودی زیانده بماند.
چرا حجم معاملات برای پلی مارکت مهم است؟
در مدل مبتنی بر کارمزد، حجم معاملات مهمترین شاخص اقتصادی است. اگر پلتفرم از هر معامله درصد بسیار کمی بگیرد، با حجم پایین درآمدش ناچیز میماند. اما وقتی حجم به صدها میلیون یا میلیاردها دلار برسد، همان کارمزد کوچک ارزش اقتصادی بزرگی میسازد. به همین دلیل پلتفرمهای معاملاتی روی جذب کاربر، افزایش نقدینگی، اضافه کردن بازارهای جدید و ساده کردن تجربه معامله تمرکز میکنند.
نقش اوراکل در پلی مارکت
بلاکچین به تنهایی نمیداند در دنیای واقعی چه اتفاقی افتاده است. اوراکل نتیجه رویداد را به قرارداد هوشمند منتقل میکند تا بازار تسویه شود. پلی مارکت برای این کار از اوراکل UMA استفاده میکند که در آن نتیجه پیشنهاد میشود و اگر کسی به آن اعتراض کند، رأیگیری دارندگان توکن UMA تصمیم نهایی را میگیرد. دقت و امنیت همین فرایند از مهمترین عوامل اعتماد کاربران است.
اثر شبکهای در موفقیت پلی مارکت
- کاربران بیشتر نقدینگی بیشتر میآورند.
- نقدینگی بیشتر اسپرد را کم میکند.
- اسپرد کمتر معامله را جذابتر میکند.
- معامله جذابتر کاربران بیشتری جذب میکند.
به همین دلیل سختترین مرحله برای پلتفرمهای جدید جذب اولین گروه معاملهگران و تأمینکنندگان نقدینگی است.
برای ساخت پلتفرمی مشابه پلی مارکت چه چیزهایی لازم است؟
- زیرساخت بلاکچین با کارمزد معقول و سرعت کافی
- موتور تطبیق سفارش که خرید و فروش را سریع و درست جفت کند
- سیستم ایجاد بازار با قوانین تسویه روشن برای هر رویداد
- اوراکل قابل اتکا برای ورود نتیجه رویدادها
- سیستم نقدینگی و جذب بازارساز
- کیف پول و مدیریت دارایی کاربران
- مدیریت ریسک برای مقابله با تقلب و دستکاری بازار
- بررسی حقوقی چون قوانین بازار پیشبینی، مشتقات و شرطبندی در هر کشور متفاوت است
جمعبندی
مدل اقتصادی پلی مارکت بر این اساس نیست که اپراتور از باخت کاربران سود کند. ارزش اصلی آن از ساختن یک بازار فعال میآید که کاربران در آن دیدگاهشان درباره احتمال رویدادها را معامله میکنند. حجم معاملات، کارمزد، نقدینگی، بازارسازان و اثر شبکهای مهمترین عوامل این مدل هستند. از این نگاه پلی مارکت فقط یک پلتفرم پیشبینی نیست بلکه نوعی بازار اطلاعات است که قیمتهایش برآورد جمعی از احتمال وقوع رویدادهاست.
سوالات متداول
پلی مارکت چگونه درآمد کسب میکند؟
از کارمزد معاملات در برخی بازارها و از رشد حجم و نقدینگی. سرمایه خطرپذیر هم بخش مهمی از منابع مالی آن بوده است.
آیا پلی مارکت از باخت کاربران سود میکند؟
خیر. کاربران مقابل یکدیگر معامله میکنند و پلتفرم فقط زیرساخت را فراهم میکند.
کاربران چگونه در پلی مارکت سود میکنند؟
با خرید سهم نتیجهای که بازار احتمالش را کمتر از واقعیت قیمتگذاری کرده و فروش آن بعد از افزایش قیمت یا نگه داشتن تا تسویه.
بازارساز چیست؟
فرد یا نهادی که به طور پیوسته قیمت خرید و فروش اعلام میکند و از اسپرد بین آنها سود میبرد.
چرا اوراکل برای بازارهای پیشبینی مهم است؟
چون نتیجه رویداد واقعی را به بلاکچین میرساند تا قراردادها درست تسویه شوند.